راه های انتقال ویروس HPV و پیشگیری از زگیل تناسلی کدام اند؟

ویروس پاپیلومای انسانی (Human Papillomavirus) یا همان HPV از شایع‌ترین ویروس‌های منتقل‌شونده بین انسان‌ها از راه تماس جنسی به حساب می‌آید. این نوع ویروس بیش از ۲۰۰ نوع دارد که حدود ۴۰ نوع از آن در ناحیه تناسلی یا مقعد و دهان باعث بروز ضایعات پوستی می‌گردد. برخی از انواع این ویروس از نوع پرخطر (معمولا انواع ۱۶ و ۱۸) می‌توانند باعث بروز سرطان دهانه رحم، مقعد و اوروفارنکس گردد، این در حالی است که انواع ۶ و ۱۱ باعث ایجاد زگیل تناسلی کم خطر می‌شوند. بررسی‌های انجام گرفته در مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری‌های آمریکا (CDC)، نشان می‌دهد که تمامی افراد فعال از نظر جنسی ممکن است در دوره‌ای از زندگی خود به ویروس HPV مبتلا شوند، اما نکته مهم در این بیماری آن است که در بسیاری از موارد بیماری بدلیل مبارزه سیستم ایمنی با آن، ممکن است هیچ علامتی از ویروس نباشد یا به طور کلی ویروس خود‌به‌خود از بدن افراد مبتلا پاک شود. در این مقاله اطلاعات کاملی در مورد این ویروس و بیماری و راه‌های انتقال و پیشگیری از آن را ارائه خواهیم کرد.

راه‌های انتقال ویروس HPV کدام‌اند؟

اولین گام برای پیشگیری از ابتلا به این ویروس، درک صحیح راه‌های انتقال است. برخی از مهم‌ترین راه‌ها برای انتقال این ویروس به شرح زیر هستند:

1- تماس مستقیم از پوست فرد مبتلا به پوست افراد دیگر

مهم‌ترین راه انتقال این ویروس، همین روش است، HPV معمولا از طریق تماس مستقیم پوست با پوست خصوصا در نواحی درگیر نظیر ناحیه تناسلی، مقعدی و دهانی انتقال پیدا می‌کند. احتمال انتقال این ویروس در تماس با افراد مبتلا درصد بالایی دارد. از راه‌های انتقال پوست با پوست این بیماری موارد زیر را می‌توان نام برد:

• تماس نواحی تناسلی حتی بدون داشتن رابطه کامل
• تماس بین دست آلوده فرد با ناحیه تناسلی فرد سالم دیگر
• تماس بین ناحیه تناسلی در ناحیه آلوده به زگیل تناسلی در حین برقراری رابطه جنسی

2- برقراری رابطه جنسی مقعدی، واژینال یا دهانی

برقراری رابطه واژینال و مقعدی از شایع‌ترین راه انتقال ویروس HPV است. در واقع ویروس از طریق مخاط واژن و مقعد به راحتی عبور کرده و باعث انتقال بین افراد می‌گردد. در مورد رابطه دهانی ویروس براحتی از طریق آلودگی دهان و گلو به افراد دیگر انتقال می‌یابد، البته احتمال شیوع به این طریق کمتر از نوع انتقال تناسلی است. در مورد انتقال ویروس از طریق دهان در نوع های کم خطر زگیل و در مورد انواع پر خطر امکان ایجاد سرطان اوروفارنکس وجود دارد.

3- انتقال ویروس HPV از مادر به نوزاد (در هنگام زایمان)

در برخی از موارد، زگیل تناسلی و ویروس هنگام زایمان طبیعی به نوزاد منتقل می‌شود، البته احتمال کمی دارد. این نوع انتقال ویروس می‌تواند باعث ایجاد زگیل حنجره‌ای در نوزاد شود، به این بیماری پاپیلوماتوز تنفسی نیز گفته می‌شود. زایمان با سزارین برای مادران مبتلا به زگیل تناسلی پیشنهاد می‌شود.

4- انتقال غیرمستقیم زگیل تناسلی

انتقال غیر مستقیم احتمال کمی دارد و حتی نادر است، با این وجود انتقال HPV از طریق اشیاء آلوده نظیر لباس زیر مشترک، حوله خیس، تیغ و وسایل پزشکی غیراستریل وجود دارد، دلیل احتمال پایین این مورد آن است که ویروس در مدت زمان کوتاهی می‌تواند خارج از بدن زنده بماند و برای انتقال نیاز پوست مرطوب یا مخاط است. بنابراین در محیط‌هایی عمومی نظیر استخرها و سوناهای عمومی در صورتی که از وسایل مشترک استفاده می‌کنید، داشتن احتیاط منطقی است.

مؤثرترین راهکارها برای پیشگیری از زگیل تناسلی

در حالت کلی واکسیناسیون و رفتارهای ایمن جنسی دو راهکار اصلی برای پیشگیری از زگیل تناسلی است که در ادامه هر روش را به صورت دقیق شرح می‌دهیم.

۱. واکسیناسیون HPV

واکسن HPV به عنوان اصلی‌ترین روش برای محافظت از این ویروس یکی از بهترین و بزرگترین موفقیت‌های پزشکی در پیشگیری به ابتلا ویروس HPV است. واکسن گارداسیل ۹ و 4 ظرفیتی برای محافظت از این ویروس ساخته شده‌اند.

نکات کلیدی واکسیناسیون HPV

• بهترین زمان برای تزریق این واکسن قبل از شروع فعالیت جنسی است و سنین ۹ تا ۱۴ سال بهترین سن تزریق است.
• در گروه سنی ۱۵ تا ۲۶ سال افراد سه دوز را می‌توانند دریافت کنند.
• اگر افرادی قبلا دچار این بیماری شده‌اند، واکسن برای آن‌ها مفید است زیرا امکان ابتلا به یک نوع HPV دیگر را کاهش می‌دهد.
• میزان اثربخشی این نوع واکسن در مراقبت و پیشگیری از ابتلا به زگیل تناسلی بیش از ۹۰ درصد است.

۲. استفاده صحیح و مداوم از وسایل پیشگیرانه نظیر کاندوم

افراد با رفتارهای پرخطر باید از وسایل پیشگیرانه نظیر کاندوم و ... استفاده کنند. کاندوم ابزاری است که تا حد زیادی از انتقال ویروس HPV جلوگیری می‌کند، البته باید توجه داشت که محافظت کامل ایجاد نمی‌شود، زیرا امکان تماس باز هم وجود دارد، با این وجود مطالعات نشان می‌دهد که استفاده مرتب و منظم از کاندوم خطر ابتلا و انتقال ویروس HPV را تا حدود بیش از 70 درصد کاهش می‌دهد.

۴. تقویت سیستم ایمنی

یکی از فاکتورهای مهم در برابر ویروس HPV سیستم ایمنی افراد است به طوری‌که در بسیاری از موارد ابتلا به ویروس با تقویت سیستم ایمنی افراد در بیشتر از 80 درصد موارد طی ۱ تا ۲ سال این ویروس از بدن افراد پاک می‌شود. از جمله راه‌های تقویت سیستم تقویت ایمنی می‌توان موارد زیر را نام برد:

• ترک کردن مصرف سیگار (مطالعات این امر را نشان داده‌اند که مصرف سیگار تا حدود 3 برابر خطر عفونت پایدار HPV را افزایش می‌دهد)
• مصرف برخی از مواد غذایی نظیر سبزیجات برگ سبز، میوه‌ها و آنتی‌اکسیدان‌ها
• نداشتن استرس و استراحت و خواب کافی
• کنترل برخی از بیماری‌ها نظیر بیماری‌های زمینه‌ای به عنوان مثال دیابت

نتیجه‌گیری

بیماری و ویروس HPV یک ویروس‌های بسیار شایع است و تا حد زیادی انتقال آن قابل پیشگیری است. افراد باید راه‌های انتقال این ویروس را بخوبی بشناسند و با استفاده از روش‌های مناسب برای پیشگیری از انتقال این بیماری نظیر واکسیناسیون، استفاده از کاندوم، تک‌همسری و تقویت سیستم ایمنی افراد تا حد زیادی می‌توان خطر ابتلا به زگیل تناسلی را کاهش داد.